คำถาม Discrimination คืออะไร และมีความสำคัญอย่างไร

คำตอบ มาตรฐาน IEC947-2 ได้ให้ความหมายของคำว่า Discrimination ไว้ว่า การทำงานร่วมกันของอุปกรณ์หลายตัวในลักษณะที่ เมื่อเกิดความผิดปกติขึ้นในระบบไฟฟ้า อุปกรณ์ป้องกันตัวที่อยู่เหนือจุดเกิด Fault จะเป็นอุปกรณ์ตัวเดียวที่ตัดวงจร (เบรกเกอร์ทริป) โดยตัวอื่นๆยังคงปิดวงจรอยู่ (เบรกเกอร์ ON อยู่)

เบรคเกอร์ A และ B ได้ Discrimination กัน : เกิดการลัดวงจรใต้เบรกเกอร์ B และ เบรกเกอร์ B เปิดวงจรเพียงตัวเดียว

ตัวอย่างเช่น
เมื่อเกิดกระแสลัดวงจรขึ้น ที่ด้านล่างของเบรกเกอร์ B จะเกิดกระแสสูงนับ 10 เท่าของกระแสปกติไหลจากแหล่งจ่ายไฟ (ซึ่งในกรณีนี้คือหม้อแปลง) ผ่านทั้งเบรกเกอร์ A และ B ไปยังจุดเกิด Fault



หากเบรกเกอร์ A และ B ได้ Discrimination กัน เบรกเกอร์ B จะทริป ในขณะที่เบรกเกอร์ A ยังคงสถานะ ON อยู่ ทำให้ ยังมีไฟไปเลี้ยงโหลด ของเบรกเกอร์ C อยู่



แต่ในทางตรงข้าม หากเบรกเกอร์ A และ B ไม่ได้ Discrimination กัน เบรกเกอร์ทั้ง 2 ตัว จะปิดวงจรพร้อมกัน

ผลเสียที่ตามมา จากการที่เบรกเกอร์ A ทริปด้วยก็คือ วงจรของเบรกเกอร์ C ทางด้านขวา จะต้องหยุดการทำงานไปด้วย เนื่องจากไม่มีไฟเลี้ยงทั้ง ๆ ที่ไม่ได้เกี่ยวข้องด้วย ผลกระทบที่มีผลโดยตรง กับการผลิตของท่าน คือ

• ผลิตสินค้าไม่ทัน
• เครื่องจักรบางตัวอาจเสียหาย
• เสียค่าใช้จ่ายในการเริ่มต้นเดินสายการผลิตใหม่
• อุปกรณ์เพื่อความปลอดภัย หยุดทำงาน เช่น พัดลมดูดอากาศพิษ

การที่เราเลือกใช้แต่ เซอร์กิตเบรกเกอร์ชั้นยอด ในระบบไฟฟ้าของเรา ไม่ได้แสดงว่า ระบบไฟฟ้าของเรา จะเป็นระบบ ที่ทำงานได้อย่างดี อย่างที่ทุกท่านทราบดีว่า หน้าที่หลักของเซอร์กิตเบรกเกอร์ คือ ป้องกันกระแสไฟฟ้าเกินที่เกิดขึ้นเนื่องจาก โอเวอร์โหลด หรือ การลัดวงจร (Short circuit)

ในระบบไฟฟ้าหนึ่งระบบ จึงประกอบด้วยอุปกรณ์ป้องกันมากกว่า 1 ตัว เพื่อให้ได้ระบบไฟฟ้าที่ดี อุปกรณ์ทุกตัว ต้องทำงานสัมพันธ์กัน และ มีการลำดับการทำงานก่อน-หลัง

Discrimination สามารถแบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ

• Full Discrimination
• Partial Discrimination

Full Discrimination หมายความว่า ไม่ว่าจะเกิดค่ากระแสลัดวงจร ที่ขนาดใด เบรกเกอร์ตัวล่าง สุดที่อยู่เหนือจุดเกิด Fault จะเป็นตัวเดียว ที่ตัดวงจรเสมอ จากรูป จะสังเกตว่า ไม่ว่ากระแสลัดวงจร หรือ โอเวอร์โหลด จะมีค่าเท่าใด เบรกเกอร์ CB2 จะตัดวงจรก่อน CB1 เสมอ สังเกตได้จากที่ tripping curve ของเบรกเกอร์ CB1 และ CB2 ไม่มีช่วงที่ซ้อนทับกันเลย

Partial discrimination หมายความว่า เบรกเกอร์คู่นั้นได้ Discrimination กันเมื่อกระแสเกิน ที่เกิดขึ้นมีค่าไม่เกินค่าๆ หนึ่งเท่านั้น ค่าพิกัดนี้คือค่า Is (discrimination limit) หากกระแสเกิน ที่เกิดขึ้นมีค่ามากกว่าค่า Is เบรกเกอร์ทั้ง 2 ตัว จะเปิดวงจรพร้อมกัน จากภาพเปรียบเทียบ tripping curve ของเบรกเกอร์ CB1 และ CB2 พบว่าเบรกเกอร์คู่นี้จะได้ discrimination เมื่อค่ากระแสลัดวงจร ที่เกิดขึ้นมีค่าอยู่ ระหว่างช่วง A และ B เท่านั้น ไม่ครอบคลุม ค่ากระแสลัดวงจร ที่มีโอกาสเกิดขึ้น ( A ถึง C ) สังเกตได้จาก การมีช่วงที่ tripping curve ทับกัน ในช่วงกระแสตั้งแต่ B ถึง C